یادداشتهای یک سهامدار جزء

Collateralized Debt Obligations یا CDO که در فارسی میتوان آنرا به “وام با تعهد وثیقه” ترجمه کرد، بازار مالی است که در آن انواع وام‌های وثیقه‌ای خرید و فروش می‌شود. این سیستم بدین صورت کار میکند که بانکی که به مشتریانش وام مسکن با بهره 15% میدهد، برای رهایی از ریسک عدم بازپرداخت احتمالی این وامها، این وامها را به صورت یکجا با بهره‌ای کمتر (مثلاً 11% ) به یک شرکت سرمایه‌گذاری (یا هج فاند) واگذار میکند. بانک براساس الگوریتمهای موجود، این وامها را براساس احتمال عدم توانایی بازپرداخت به گروهای کم ریسک تا پرریسک تقسیم میکند.

شرکت سرمایه‌گذاری در قبال دریافت مابه‌التفاوت سود (در اینجا 4%) ، با دسته بندی وامها به گروه های AAA، AA، BBB و BB و … براساس میزان ریسک آنها را به مشتریان خود میفروشد. این گروهها از ریسک کم به زیاد طبقه بندی شده اند یعنی گروه AAA کمترین ریسک (و طبیعتاً کمترین سود) و گروه BB بیشترین ریسک (و طبعاً بیشترین سود) را دارند. در این مثال گروه AAA مثلاً سودی معادل 3% در سال میبرد و گروه BB سودی برابر 10%.

هر ماه مشتریان بانک، اقدام به بازپرداخت وامها میکنند و بانک با کسر سهم خود، بقیه پول را به شرکت سرمایه گذاری میدهد. این شرکت هم با کسر میزان سود خود، سود را به حساب مشتریان واریز میکند. نحوه واریز این سود، مثل برجی از لیوان است که از بالا پر میشود (مانند شکل زیر). در شکل بالاترین گروه لیوان گروه AAA است و پایینترین سری لیوان، گروه BB.

تا زمانی که بازار مسکن (اینجا بحث وام مسکن است) در وضعیت خوبی قرار دارد، بطری بازپرداخت ها میتواند تمام لیوانها را پر کرده و همه خریداران CDO را خوشحال نماید. اما زمانی که کشور دچار رکود میشود، بطری بازپرداختهای ماهیانه به دلیل عدم توانایی برخی از دریافت کنندگان وام، به صورت نیمه پر شروع به پرکردن برج لیوان میکند. در این شرایط بالاترین ردیف و ردیف زیر آن کاملاً پر میشوند اما ردیفهای بعدی کاملاً  پر نمیشوند. هرچند این شرایط ناراحتی سهامدارانی را که گروه های پرریسک را خریداری کرده اند در بر دارد اما این افراد به ریسک سرمایه گذاری خود واقف بوده اند.

مشکل زمانی رخ میدهد که مدیرسرمایه گذاری بیاید و یکی از لیوانهای گروه BB را که در رشد اقتصادی حداکثر 10% بازده دارد، بعنوان یک بطری برای یک برج لیوان دیگر استفاده کند. این برج مانند برج اول است و خود دارای گروه های کم ریسک تا پرریسک است. در زمان رکود اقتصادی، لیوانهای گروه BB برج اول، پر نمیشوند (سود0%) و طبیعتاً لیوانهای برج دوم هم خالی می‌مانند. اما بالاترین ردیف لیوانهای برج دوم در رتبه بندی، در گروه AAA یا کم ریسک قرار گرفته بودند.

در سال 2008، مدیران سرمایه گذاری با برداشت غلطی که از رشد اقتصادی داشتند، اقدام به چیدن انواع برجهای لیوانی کردند که با لیوانهای برجهای دیگر پرمیشدند. حجم این سرمایه گذاری CDO های ثانویه چند صد میلیون دلار برآورد شد و وسعت آن از سرمایه گذاران امریکایی تا صندوقهای بازنشستگی در سراسر دنیا بود. و همین مساله باعث ایجاد رکودی جهانی شد که امروز هنوز با آن دست و پنجه نرم میکنیم.

این سخن آلن گرین اسپن میتواند پاسخی به “اشغالگران وال استریت” باشد. هرچند نحوه برخورد دهک‌های ثروتمند جامعه در امریکا (و بخصوص بانک‌داران) با طبقه متوسط دوستانه نبوده است اما بالاخره کمکی که این طبقه به حرکت دادن اقتصاد کرده‌اند، چیزی است که معترضین نباید فراموش کنند.

I don’t know where the stock market is going, but I will say this, that if it continues higher, this will do more to stimulate the economy than anything we’ve been talking about today or anything anybody else was talking about.
Alan Greenspan

نمیدانم که بازار بورس به کدامین سو می‌رود، اما باید بگویم که اگر به روند صعودی خود ادامه دهد، میتواند بهترین محرک برای اقتصاد باشد، بهتر از هر چیزی که امروز ما یا هرکسی درباره‌اش سخن گفته است.

بعد از کاهش رتبه بندی یونان در اتحادیه اروپا، اینبار نوبت اسپانیا و پرتغال خواهد بود که در دامان بحرانی بیافتند که ظاهراً بی انظباطی های مالی خودشان باعث و بانی آن شده است. در صورتی که چنین اتفاقی رخ دهد، پیش بینی میشود که ارزش یورو به مسیر کاهشی خود ادامه دهد.

و اما در نمودار یورو-دلار:

در تایم روزانه قیمت بعد از یک روند نزولی نسبتاً شدید که 11% از ارزش این ارز اروپایی را کاهش داده است، یک ساپورت نسبتاً قوی در محدوده 1.3450 ساخته است. این ساپورت در تایم هفتگی در تلاقی با عدد فیبوی 61.8% ای است که حداقل آن در اواخر اکتبر 2008 (آغاز بحران sub prime mortgage در امریکا) تشکیل شده است و حداکثر آن در اواخر نوامبر 2009 یعنی 13 ماه بعد در زمانی که امیدها به پایان یافتن بحران مالی امریکا زیاد شده بود. دقت کنید که این حداقل و حداکثر حمایت و مقاومتی فاندامنتال هستند که به نظر بنده اهمیت آنها را بالا میبرد. حال چه اتفاقی برای یورو می افتد کاملاً بستگی به بحران یونان و رتبه بندی دو کشور شبه جزیره ایبریا دارد. اگر فرانسه و آلمان موفق شوند با خرید اوراق قرضه یونان، این کشور را به ثبات برسانند و یونان با برقراری سیاست انقباض اقتصادی با افزایش مالیاتها کسری بودجه اش را کاهش دهد و اسپانیا و پرتغال هم بحران را به سلامت پشت سر بگذارند میتوان امیدوار بود که یورو در دراز مدت شروع به صعود کرده و به قیمتهایی حول و حوش 1.5 برگردد. اما اگر یونان، اسپانیا و پرتغال نا موفق باشند، میتوان این ساپورت را شکسته شده دید و باید قیمتهایی در رنج 1.23 را برای یورو متصور بود.

برای مطالعه بیشتر میتوانید از این نوشته پویان مشایخ و این مقاله وال استریت ژورنال استفاده کنید.